Date : 20 Jan 26
অসমৰ ৰাজনীতি সদায় আৱেগ, পৰিচয় আৰু অস্তিত্বৰ সংগ্ৰামৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত। এসময়ত যিখন ৰাজ্যত কেৱল 'জাতীয়তাবাদ' আৰু 'বিদেশী বহিষ্কাৰ'ৰ আন্দোলনে নিৰ্বাচনী ফলাফল নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল, আজি সেইখন ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক সমীকৰণত হিন্দুত্ববাদ, হিতাধিকাৰী কেন্দ্ৰিক আঁচনি আৰু শক্তিশালী আঞ্চলিকতাবাদৰ সংমিশ্ৰণ দেখা গৈছে। বৰ্তমানৰ গেৰুৱা বাহিনীৰ আধিপত্য আৰু তাৰ বিপৰীতে আঞ্চলিক তথা জাতীয়তাবাদী শক্তিৰ অস্তিত্ব ৰক্ষাৰ যুঁজখনেই হৈছে সাম্প্ৰতিক অসমৰ ৰাজনীতিৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু।
গেৰুৱা উত্থান আৰু বিজেপিৰ আধিপত্য
২০১৬ চনৰ পৰা অসমত আৰম্ভ হোৱা বিজেপি নেতৃত্বাধীন চৰকাৰৰ যাত্ৰা বৰ্তমান অধিক শক্তিশালী হৈছে। বিজেপিৰ এই সফলতাৰ আঁৰত দুটা মূল কাৰক আছে— এক শক্তিশালী সাংগঠনিক ভেটি আৰু ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক মেৰুকৰণ।
নেতৃত্বৰ ভূমিকা: বৰ্তমানৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ বলিষ্ঠ নেতৃত্ব আৰু কৌশলগত পদক্ষেপে অসমৰ ৰাজনীতিক এক নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰিছে। তেওঁৰ প্ৰশাসনিক দক্ষতা আৰু প্ৰতিটো সৰু-বৰ সমীকৰণ চম্ভালিব পৰা ক্ষমতাই বিজেপিক অপ্ৰতিৰোধ্য কৰি তুলিছে।
জাতীয়তাবাদ বনাম হিন্দুত্ববাদ: বিজেপিৰ কৌশলে অসমৰ পুৰণি 'অসমীয়া বনাম বিদেশী'ৰ বিতৰ্কটোক একপ্ৰকাৰ 'হিন্দু বনাম মুছলমান' (বিশেষকৈ পূব বংগীয় মূলৰ মুছলমান) হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সফল হৈছে। ইয়াৰ ফলত খিলঞ্জীয়া হিন্দু সমাজৰ এক বুজন অংশ বিজেপিৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছে।
জাতীয়তাবাদৰ নতুন সংজ্ঞা আৰু আঞ্চলিকতাবাদৰ সংকট
এসময়ত অসমৰ ৰাজনীতিৰ শেষ কথা আছিল 'অসম গণ পৰিষদ' (AGP) আৰু ছাত্ৰ সন্থা। কিন্তু বৰ্তমান আঞ্চলিকতাবাদ এক কঠিন প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে।
কা-বিৰোধী আন্দোলনৰ প্ৰভাৱ: নাগৰিকত্ব সংশোধনী আইন (CAA)ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা আন্দোলনে ৰাজ্যত নতুন আঞ্চলিক শক্তিৰ জন্ম দিছিল (যেনে: ৰাইজৰ দল আৰু অসম জাতীয় পৰিষদ)। কিন্তু নিৰ্বাচনী যুঁজত এই দলসমূহে আশানুৰূপ সফলতা লাভ কৰিব নোৱাৰিলে।
অগপৰ অৱস্থিতি: আঞ্চলিকতাবাদৰ মূল কাণ্ডাৰী অগপ বৰ্তমান বিজেপিৰ এক কনিষ্ঠ অংশীদাৰত পৰিণত হৈছে। ইয়াৰ ফলত দলটোৰ নিজস্ব পৰিচয় আৰু জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস পোৱা বুলি সমালোচকসকলে মত পোষণ কৰে।
সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ (Delimitation) আৰু ইয়াৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ
২০২৩ চনত হোৱা সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াই অসমৰ ৰাজনৈতিক মানচিত্ৰ সলাই পেলাইছে। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ মূল লক্ষ্য আছিল খিলঞ্জীয়া লোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা। ইয়াৰ ফলত কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ সমষ্টিৰ জনগাঁথনি সলনি হৈছে, যিয়ে শাসকীয় পক্ষক অধিক সুবিধা প্ৰদান কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে। বিশেষকৈ নামনি অসম আৰু বৰাক উপত্যকাত ইয়াৰ প্ৰভাৱ সৰ্বাধিক।
হিতাধিকাৰী ৰাজনীতি (Politics of Beneficiaries)
বৰ্তমানৰ চৰকাৰখনে 'উন্নয়ন' আৰু 'সামাজিক সুৰক্ষা'ক ৰাজনৈতিক হাতিয়াৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছে।
অৰুণোদয় আঁচনি: এই আঁচনিয়ে বিশেষকৈ মহিলা ভোটাৰসকলৰ মাজত এক বিৰাট প্ৰভাৱ পেলাইছে। নগদ ধনৰ পোনপটীয়া হস্তান্তৰে তৃণমূল পৰ্যায়ত এক নিৰ্ভৰযোগ্য ভোট বেংক গঢ়ি তুলিছে।
আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন: পথ, দলং, মেডিকেল কলেজ আৰু নতুন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ নিৰ্মাণে চৰকাৰৰ এক উন্নয়নমুখী ছবি দাঙি ধৰিছে, যিয়ে বিৰোধীৰ সমালোচনাৰ ধাৰ বহুখিনি কমাই দিছে।
বিৰোধী শিবিৰৰ অৱস্থা
অসমত কংগ্ৰেছ নেতৃত্বাধীন বিৰোধী দলসমূহ বৰ্তমান অস্তিত্ব ৰক্ষাৰ যুঁজত ব্যস্ত।
কংগ্ৰেছৰ সীমাবদ্ধতা: কেন্দ্ৰীয় নেতৃত্বৰ দুৰ্বলতা আৰু ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত শক্তিশালী নেতাৰ অভাৱে কংগ্ৰেছক কোঙা কৰি পেলাইছে। ইয়াৰ উপৰি এআইইউডিএফ (AIUDF) ৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰা বা নকৰাক লৈ থকা দ্বিধাই দলটোৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ ছবিখনত প্ৰভাৱ পেলাইছে।
AIUDF ৰ স্থিতি: বদৰুদ্দিন আজমল নেতৃত্বাধীন এই দলটো লাহে লাহে সংকুচিত হৈ পৰিছে। বিশেষকৈ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আৰু বিজেপিৰ আক্ৰমণাত্মক ৰাজনীতিৰ বাবে তেওঁলোকৰ ভোট বেংকত ফাট মেলিছে।
জনজাতীয় আৰু নৃগোষ্ঠীয় ৰাজনীতি
অসমৰ ৰাজনীতিৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হ’ল স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদসমূহৰ ৰাজনীতি। বিটিআৰ (BTR), কাৰ্বি আংলং আৰু ডিমা হাচাওত বিজেপিয়ে আঞ্চলিক দলসমূহৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰি বা নিজাববীয়াকৈ ক্ষমতা দখল কৰিছে। ইয়াৰ ফলত আগতে হোৱা পৃথক ৰাজ্যৰ দাবীসমূহ বহুখিনি স্তিমিত হৈ পৰিছে যদিও আভ্যন্তৰীণ অসন্তুষ্টি এতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে শেষ হোৱা নাই।
ধৰ্মীয় আৰু ভাষিক মেৰুকৰণ
সাম্প্ৰতিক সময়ত 'মিয়া' ৰাজনীতিক লৈ হোৱা তৰ্ক-বিতৰ্কই অসমৰ আকাশ-বতাহ উত্তাল কৰি ৰাখে। চৰকাৰৰ উচ্ছেদ অভিযান, মাদ্ৰাছা বন্ধ কৰা আৰু বাল্য বিবাহ বিৰোধী অভিযানক বহুতে এক নিৰ্দিষ্ট সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে লোৱা পদক্ষেপ বুলি অভিহিত কৰে। এই মেৰুকৰণে সৰ্বসাধাৰণৰ মাজত বিভাজনৰ সৃষ্টি কৰিছে যদিও নিৰ্বাচনী ক্ষেত্ৰত ই শাসকীয় পক্ষক লাভান্বিত কৰিছে।
আগন্তুক প্ৰত্যাহ্বানসমূহ
অসমৰ ৰাজনীতিৰ বাবে ভৱিষ্যতে কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্যাহ্বান আহিব:
CAA ৰূপায়ণ: কা (CAA) কাৰ্যকৰী কৰাৰ পাছত অসমীয়া সমাজৰ প্ৰতিক্ৰিয়া কেনেকুৱা হ’ব, সেয়া লক্ষ্যণীয় হ’ব।
নিবনুৱা সমস্যা: যিমানেই নিযুক্তি প্ৰক্ৰিয়া নহওক কিয়, ৰাজ্যৰ বৃদ্ধি পোৱা শিক্ষিত নিবনুৱা সমস্যাই চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে জনমত গঢ়ি তুলিব পাৰে।
বানপানী আৰু খহনীয়াক স্থায়ী সমাধান: এইটো এটা চিৰস্থায়ী সমস্যা যিটোৱে প্ৰতিটো নিৰ্বাচনতে প্ৰাসংগিকতা লাভ কৰে।
শেষত ক’ব পাৰি যে অসমৰ বৰ্তমানৰ ৰাজনীতি এক পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গতি কৰিছে। আৱেগিক জাতীয়তাবাদৰ ঠাইত এতিয়া 'ব্যৱহাৰিক ৰাজনীতি' আৰু 'সাংস্কৃতিক সুৰক্ষা'ই অগ্ৰাধিকাৰ পাইছে। বিজেপিৰ সাংগঠনিক শক্তি আৰু হিতাধিকাৰী আঁচনিৰ বিপৰীতে বিৰোধীৰ দুৰ্বলতাই ৰাজ্যখনক প্ৰায় একপক্ষীয় ৰাজনীতিৰ দিশে লৈ গৈছে। কিন্তু অসমৰ দৰে এখন সজাগ আৰু সচেতন ৰাজ্যত জনসাধাৰণৰ আৱেগ আৰু অস্তিত্বৰ প্ৰশ্নই যিকোনো মুহূৰ্ততে নতুন মূৰ দিব পাৰে। গণতন্ত্ৰৰ বাবে এক শক্তিশালী বিৰোধীৰ প্ৰয়োজনীয়তা সদায় থাকিব আৰু অনাগত দিনত অসমৰ ৰাইজৰ এই নতুন ৰাজনৈতিক ধাৰাৰ প্ৰতি দৃষ্টিভংগী কেনে হয়, সেয়াই হ’ব আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা।
